| Klik op de afbeelding om te vergroten. |
|
Een biertje op de Veluwe
Evert de Jonge, Bier brouwen op de Veluwe. Een reis door het heden en verleden van bier, hop en brouwerijen. (Barneveld 2011, Schaffelaarreeks nr. 51,125 pag., rijk geïllustreerd ‘full color’, ISBN: 978 90 8788 152 8)
Al in de oudheid dronk men bier, zo ook de op de Veluwe wonende volken. De oudste schriftelijke bronnen over brouwerijen stammen uit de middeleeuwen, toen in de Veluwse steden en kloosters een bescheiden bierproductie op gang kwam. Het groeiende aantal Veluwse brouwerijen bleef echter in het niet in vergelijking met bijvoorbeeld de bekende brouwerssteden als Delft en Haarlem. Toch was ook hier sprake van een biereconomie. De staat en de stedelijke overheden hieven maar al te graag accijnzen op het genotsmiddel om daar van alles mee te bekostigen.
In de 17e eeuw zou het importbier de stedelijke productie te niet doen, maar op het Veluwse platteland moest toen het hoogtepunt in de bierproductie nog komen. Omstreeks 1700 waren er ongeveer 100 brouwerijen op de Veluwe. Toen in de late 17e eeuw koffie en thee langzamerhand het westen van Nederland veroverde, volgde ook de Veluwe. Toch waren er in 1750 nog 73 brouwerijen op de Veluwe!
Nadat ook het platteland het bier liet staan en de accijnzen omhoog gingen verloren de brouwers de slag. In de 19e eeuw zouden slechts een handvol brouwerijen actief blijven, zoals Het Witte Paard in Elburg. De laatste van deze ambachtelijke ondernemingen sloten voor 1900 hun poort, mede wegens de opkomst van de stoombierbrouwerijen. Op de Veluwe zouden drie stoombrouwers actief worden, maar door concurrentie van de grotere bierbrouwerijen sloten ook zij in het begin van de 20e eeuw hun ondernemingen. Het langs hield stoombierbrouwerij De Kroon in Arnhem het vol; een verhaal apart.
Dan was er ook nog de hopteelt (in Emst) met zijn eigenaardige drogerijen: de hopeesten. Helaas is daar vrijwel niets van bewaard gebleven. Thans is er op de Veluwe weer hop aangeplant.
Aan het eind van de 20e eeuw ontstonden nieuwe initiatieven en zijn er inmiddels een handvol ambachtelijke Veluwse brouwerijen actief die zeldzaam lekkere biertjes op de markt afzetten. Ook werden er brouwers- en biergilden opgericht, waarin amateurs, geholpen door echte professionals, bier brouwen als hobby. In diverse Veluwse plaatsen organiseert men jaarlijks bierfestivals die duizenden bezoekers trekken.
Het boek sluit af met een reis over de Veluwe, waarin van ieder dorp of stad de herinneringen aan de bier- en brouwcultuur evenals de huidige stand van zaken wordt meegedeeld.
’130 jaar Oranjefeesten Apeldoorn’
Koningin Beatrix wordt geflankeerd door schrijver Hans Kaal en Anita Amptmeijer die de lay-out heeft verzorgd. Foto: Joop Rump.
Prachtig boek uitgevoerd
in hard kaft en full colour
Na bijna twee jaar van voorbereiding is het boek ’130 jaar Oranjefeesten Apeldoorn’ – geschreven door Hans Kaal - gepresenteerd. Het eerste exemplaar is woensdag 31 augustus in ontvangst genomen door Koningin Beatrix die daarvoor speciaal naar Apeldoorn is gekomen. Het schitterende – in hard kaft en full colour – uitgevoerde boek presenteert 130 pagina’s geschiedenis van de plaatselijke feestelijkheden en geeft duidelijk weer welk een belangrijke rol het Oranjefeest in Apeldoorn door de jaren heen heeft gespeeld.
Het schrijven van het boek begon met het boven water brengen van oude notulen die gedurende bijna 130 jaar zijn geschreven. De Stichting Oranjefeesten Apeldoorn benaderde de Vereniging Oud Apeldoorn (VOA) met de vraag of een schrijver kon worden geleverd die de historie van het Oranjefeest boven water kon halen. Hans Kaal was bereid daartoe en had de tijd om in de geschiedenis te duiken en heeft vervolgens door het gehele land tal van bronnen aangeboord. Zo werd de organisatie rond het uitgeven van het boek een driepartijen aangelegenheid waarbij de de VOA vooral een organiserende rol speelt (opslag, colportage, verspreiding, communicatie, financiële administratie en organisatie).
Het boek bevat naast een stuk geschiedschrijving veel foto’s waarvan een groot aantal niet eerder werd gepubliceerd. Tal van particulieren zijn in hun familiearchieven gedoken en hebben wat boven water gehaald. Schrijver Kaal was telkens weer verrast met wat in de aanbieding kwam. Uit de geschiedschrijving komt bovendien duidelijk naar voren dat in Apeldoorn altijd mensen bereid zijn geweest om de werkzaamheden rond het feest op te pakken.
Het boek heeft een verkoopprijs gekregen van 19.95 euro (een koopje) en is verkrijgbaar in tal van Apeldoornse boekhandels maar natuurlijk gaat de VOA ook het boek aan de man brengen. Bestellen kan bij secretaris Dik Westerveld, telefoon 055-5213267.
Prijs: 19.95
Verzending per post kan ook. De kosten bedragen dan € 26,70.
Overmaken op rekening 41.34.798 ten name van Vereniging Oud Apeldoorn.
De Koningin heeft zojuist het eerste exemplaar gekregen. Naast haar burgemeester De Graaf van Apeldoorn en de Commissaris van de koningin in Gelderland, de heer Cornielje. Foto: Joop Rump.
'130 jaar Oranjefeesten Apeldoorn' is uitgevoerd in hard kaft en full colour. Foto: Joop Rump.
Een pagina uit het boek. Foto: Joop Rump.
Hans Kaal bekijkt het resultaat. Foto: Joop Rump.
Kamp Nieuw Milligen 150 jaar
APELDOORN - De 150-jarige militaire bedrijvigheid in Nieuw Milligen is samengevat in een boek dat woensdag 10 november – tijdens een filmavond in Minerva - is uitgegeven door de Vereniging Oud Apeldoorn (VOA). De periode tussen 1860 en 2010 is beschreven en samengevat door de Apeldoorners Bert Nijkamp en André Diemers die jarenlang op het ‘kamp’ hebben gewerkt. Het in een hard kaft uitgevoerde boek telt 150 pagina’s die rijk zijn geïllustreerd.
Apeldoorner André Diemers heeft altijd een brede interesse gehad in de geschiedenis van Kamp Nieuw Milligen. Hij heeft door de jaren heen een schat aan gegevens en fotomateriaal verzameld. Hij heeft geruime tijd rond gelopen met het idee om daarvan een boek samen te stellen. Lange tijd was het zijn droom.
Uiteindelijk vond hij Bert Nijkamp – bestuurslid van de VOA - aan zijn zijde. Gezamenlijk zijn zij de Veluwe over gereisd op zoek naar meer gegevens. Bovendien werd in een aantal militaire archieven gezocht naar bijzonderheden. Het is een zoektocht geworden die anderhalf jaar heeft geduurd. Tal van interessante gegevens zijn boven water gekomen.
In 1860 zijn in Nieuw Milligen de eerste militaire bewegingen waargenomen. Door de jaren heen zijn hier tal van onderdelen gevestigd geweest waarbij vooral het Remontedepot – ooit een verversingspost voor paarden – in het begin van de vorige eeuw grote bekendheid heeft gekregen. Tal van militairen maar ook burgers uit Apeldoorn en de omliggende dorpen hebben hier de kost verdiend. Daarnaast vonden neringdoenden rond de militaire vestiging volop gelegenheid om hier hun brood te verdienen, zoals horecagelegenheden. Zowel in de 1e als 2e wereldoorlog heeft het kamp een belangrijke rol gespeeld.
Het boek is rijk geïllustreerd en ligt na woensdag 10 november in de Apeldoornse boekhandel. Het kan ook worden besteld bij de VOA bestuursleden Dik Westerveld (055-5213267) en Peter Otterloo (055-5331346). Daar kunt u ook terecht voor meer informatie.
Boek 100 jaar KNNV
De Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging (afdeling Apeldoorn) bestaat dit jaar 100 jaar. Ter gelegenheid van dit jubileum is in mei het boek ‘100 jaar natuurbeleving van Apeldoorners’ uitgebracht. Het beschrijft de ontwikkeling en geschiedenis van de afdeling aan de hand van opmerkelijke of vermakelijke gebeurtenissen.
Hiervoor citeert schrijver Dick van der Klis uit Hoenderloo uit het archief van de vereniging zoals notulenboeken en excursieverslagen. Hierdoor geeft het boek een authentiek beeld van het wel en wee van een Apeldoornse vereniging in een sterk veranderende tijd en situatie. Het boek is ook voor niet KNNV-leden het lezen zeker waard en is om die reden dan ook voor eenieder te koop. Het boek (geheel in kleur) bevat 100 bladzijden en kost € 16,00. Bestellen kan via de website:
www.knnv.nl/apeldoorn.
Telefonisch bij Ruud Lorwa: 055-5788844.
Volop herinneringen
’Stadsjeugd van Apeldoorn’
Burgemeester Fred de Graaf heeft het eerste exemplaar van het boekje ‘Stadsjeugd Apeldoorn’ ontvangen uit handen van televisiekok en restauranthouder Joop Braakhekke. In het boek staan herinneringen van bekende en minder bekende (oud-)Apeldoorners. Zij vertellen over hun jeugd in Apeldoorn tijdens de jaren ’50 en ’60. In deze periode ontworstelde de jeugd zich aan het bestaande gezag, het was een begin van een nieuw tijdperk.
Naast oud-Apeldoorner Joop Braakhekke zijn er nog 24 stadsgenoten die hun herinneringen met de auteur Riemke Reijners hebben gedeeld. Zo vertelden oud-premier Piet de Jong en Peter Klosse van hotel-restaurant 'de Echoput' hun verhaal. Zij zijn respectievelijk de oudste en jongste deelnemer aan dit bijzondere project.
In alle verhalen duiken de bekende locaties en gebeurtenissen op: IJssalon La Venezia, Paleis het Loo met zijn achtereenvolgende bewoners, Hotel de Keizerskroon, het vliegtuigje dat in 1946 neerstortte op een school, en de rock & roll rel in 1956, vijftig jaar later zelfs onderwerp van een televisie-uitzending.
Aan het boek werkten mee: Roberto Belfi, Joop Braakhekke, Olga Brouwers-Gubitz, Corry van der Brug, Tom Cornelisse, Miepje en Chris Eybergen, Madeleine Gardeur-Veltman, Martje de Haan-Disberg, Piet de Jong, Frank de Jongh, Nico Jörg, Fred Klijndijk, Peter Klosse, András Krahl, Marion Kres, Remke Kruk, Hans Loderichs, Hilde-Marie van Loon-Ruys, Henk Lugtmeijer, Wim Nijkamp, Tootje van de Rijdt-Brattinga, Marjan Rodenburg, Branda Spoelstra, Dato Steenhuis en Hans van Werven.
’Voor en tijdens de oorlog’
Belevenissen van een
Jongmens uit Apeldoorn
Apeldoorner Maut Kool (90) heeft in november in CODA zijn boek “Voor en tijdens de oorlog” gepresenteerd. Het eerste exemplaar stelde hij beschikbaar aan burgemeester F. de Graaf. Het boek heeft een autobiografisch karakter.
Maut Kool heeft Duitsland nog als vakantieland gekend voor Hitler aan de macht kwam. Hij zag hoe veel Duitsers in de crisisjaren Hitler het voordeel van de twijfel gaven. Met enkele unieke ervaringen nam hij waar, hoe het Duitse volk door het nazi-regime allengs werd gegijzeld. De eerste bezettingsjaren studeerde hij thuis. Het verhaal wordt weer opgepakt toen in 1943 enkele jonge joodse mensen bij zijn ouders aanklopten om onder te duiken. Met de betrekkelijke rust was het daarna gedaan. Maut moet als ongeschoold hulparbeider naar Duitsland.
Vanaf het moment dat hij de benen neemt naar een bedrijf van waaruit hij zou kunnen onderduiken, komt hij vanuit de ene bedreigende situatie in de andere. Zo luistert hij naar de Engelse zender met iemand die connecties heeft met de Gestapo. Toch waarschuwt deze net op tijd dat ze hem gaan oppakken. Hij ontkomt naar Berlijn waar hij in de Prinz Albrecht gevangenis belandt. Ook dat loopt goed af. In januari 1944 duikt hij onder bij boeren in Twente, ook met enkele spannende momenten. Na de slag om Arnhem komt hij thuis in Apeldoorn, waar hij de laatste maanden voor de bevrijding meemaakt.
Maut Kool woont met zijn vrouw Marietje nog steeds in Apeldoorn. Hij schreef dit relaas in april tot juni 2008. Dit autobiografische verhaal komt niet van een held en geeft daardoor een authentiek beeld van wat een gewone Nederlander kon overkomen in tijden van spanning, oorlog en bezetting. Dat bij oudere mensen het verleden steeds meer naar boven komt is normaal. Maar een eruptie van herinneringen als deze is buitengewoon. De prijs van het boek is 15 euro.
